Mariner Collection

In 1958 is het loyaliteitsprogramma van de Holland America Line van start gegaan: de Society of Honorary Mariners. Vanaf 1993 werd de vloot uitgebreid en daarbij werd ook het loyaliteitsprogramma nieuw leven ingeblazen: de huidige Mariner Society, waarvan men automatisch lid wordt zodra een cruise is gemaakt. In 1995 is de Holland America Line in het kader van het Mariner Society Rewards Program gestart met de uitgifte van tegels aan haar gasten. De Mariner Collection bestaat thans uit 150 tegels. Alle tegels zijn 10×10 cm.


 De 1995 serie bestaat uit 7 windmolentegels met jaartal.

1 2 3 4 5 6 7

Op de tegel ms Noordam ziet u de krijtmolen d’Admiraal in Amsterdam-Buiksloot, op de tegel ss Rotterdam de Zwartenbergse (polder)molen in Etten-Leur, op de tegel ms Ryndam de wipmolen De Vlietmolen te Hoogmade en op de tegel ms Westerdam de Hamse molen, een standerdmolen te Wanroy, Noord-Brabant.

De herkomst van de afbeelding op de andere tegels is onduidelijk: bij ms Maasdam gaat het mogelijkerwijs om de korenmolen Jan Pol te Dalen, bij ms Nieuw Amsterdam wellicht om de stellingmolen De Hoop op de stadswal van Dokkum en bij ms Statendam om één van de poldermolens in Aarlanderveen of de Miedenmolen te Holwerd.


De 1996 serie bestaat eveneens uit 7 tegels met windmolens; het jaartal is echter vervangen door een bloem. Volgens de serielijst van de Holland America Line zoals die op haar website te vinden is, gaat het om acht tegels, maar het is twijfelachtig of de windmolentegel van de Ryndam ooit van de keramische werf is gelopen. De tegel heb ik nog nooit gezien – collega-verzamelaars evenmin – en de Holland America Line, de Mariner Society en Royal Goedewaagen hebben de productie en uitgifte niet kunnen bevestigen.

8 9 10 11 13 14 15

Op de tegel ms Veendam is snuifmolen De Ster aan de Kralingse Plas te Rotterdam afgebeeld.


De 1997 serie bestaat uit 9 tegels met stadsgezichten, die geïnspireerd zijn op de Makkummer tegels uit de zeventiende eeuw. Twee tegels met de aanduiding Rotterdam werden uitgebracht omdat in dat jaar zowel het oude ss Rotterdam (V) als het nieuwe ms Rotterdam (VI) in de vaart waren, maar de eerste van die twee tegels lijkt een vreemde eend in de bijt. De afbeelding lijkt een combinatie van deze serie met die van 1999 waarop oude zeilschepen prominent staan afgebeeld.

16 17 18 19 20 21 22 23 24

De afbeeldingen laten achtereenvolgens zien de gezichten op: het eiland Marken (ms Maasdam), Enkhuizen (ms Nieuw Amsterdam), voormalig eiland Schokland (ms Noordam), VOC-schip bij het eiland Pampus (ms Rotterdam VI), de binnenhaven van Hindeloopen (ss Rotterdam V),  de Friese kust bij Workum, Makkum of Staveren (ms Ryndam), kasteel Radbout bij Medemblik (ms Statendam), de haven van Volendam (ms Veendam) en de zuidelijke punt van Marken met de vuurtoren (ms Westerdam).


De 1998 serie is de eerste reeks tegels (8 stuks) waarop schepen van de Holland America Line (van vroeger) staan afgebeeld. De serie is uitgebracht in het jaar dat de maatschappij haar 125-jarig bestaan vierde (1873-1998). Het is opvallend dat van de tegel van de Nieuw Amsterdam II twee exemplaren bestaan: één tegel met de aanduiding Nw Amsterdam II zoals hier (en op de website van de Holland America Line) afgebeeld en één met ss Nw Amsterdam II” als aanduiding. Ook van de Ryndam bestaan twee exemplaren: één met de (correcte) aanduiding “ss”, één met de onjuiste aanduiding “ms”. De tegels zijn achteraan dit menu geplaatst bij “Afwijkende tegels”. Op de tegel van de Statendam staat de aanduiding “ms” vermeld, ten onrechte, immers het schip was een stoomschip. Die verschrijving komt overigens ook voor in de 2002 en 2005/2006 serie.

25 26 27 28 29 30 31 32


De 1999 serie bestaat uit 9 tegels. De tegels zijn geïnspireerd op tegels zoals die tussen 1650 en 1680 in Harlingen werden gemaakt: afbeeldingen van schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie.

33 34 35 36 37 38 39 40 41

Alleen van de volgende schepen is de oorspronkelijke naam bekend: “de Beekvliet” (1724-1744) afgebeeld bij de Rotterdam, “de Leyerdorp” (1741-1748) afgebeeld bij de Ryndam, “de Hoop” (1598-1600) afgebeeld bij de Statendam, “de Batavia” (1628-1629) afgebeeld bij de Veendam, en “de Zeven Provinciën” (1665-1694) van Michiel Adriaanszoon de Ruyter afgebeeld bij de Volendam.


De 2000 serie bestaat uit 11 tegels met afbeeldingen van Nederlandse traditionele klederdrachten.

4243444546474849505152

Het gaat daarbij om klederdrachten van: Scheveningen (ms Amsterdam), Schokland (ms Maasdam), Zandvoort (ms Nieuw Amsterdam), Marken (ms Noordam), Urk (ms Rotterdam), Staphorst (ms Ryndam), Axel (ms Statendam), Hindeloopen (ms Veendam), Volendam (ms Volendam), Spakenburg-Bunschoten (ms Westerdam) en Rijssen (ms Zaandam).


De 2001 serie is de tweede reeks tegels (10 stuks) waarop schepen van de Holland America Line (van vroeger en nu) staan afgebeeld.

53 54 55 56 57 58 59 60 61 62


De 2002 serie is de derde reeks tegels (12 stuks) waarop schepen van de Holland America Line (van vroeger en nu) staan afgebeeld; dit keer in kompasvorm. Het is de eerste serie waarin de inmiddels 29 jaar oude Prinsendam voor komt (voorheen Royal Viking Sun en Seabourn Sun), met 37.848 brt. het kleinste schip van de vloot. Vanwege het hoge aantal “repeaters” en de exotische bestemmingen heeft de Prinsendam de bijnaam “Elegant Explorer”.

63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74


De 2003 serie is de vierde reeks tegels (12 stuks) waarop schepen van de Holland America Line (van vroeger en nu) staan afgebeeld.

75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86


De grootste serie is in 2004 uitgebracht. Deze serie bestaat uit 13 tegels en is de vijfde reeks waarop schepen van de Holland America Line (van vroeger en nu) staan afgebeeld.

87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98

99


De 2005/2006 serie bestaat eveneens uit 13 tegels. Het is de zesde reeks tegels waarop schepen van de Holland America Line (van vroeger en nu) staan afgebeeld.

100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112


In 2007 is de eerste serie van 4 tegels uitgegeven met afbeeldingen van reclameaffiches uit vroege jaren. Links de affiche van Frans Mettes uit 1955, rechts de affiche van Reyn Dirksen uit 1956. Daaronder tegels geïnspireerd op affiches van het ss W.A. Scholten uit 1880 en het ss Statendam uit 1928. Van deze tegel bestaat een tweede exemplaar dat niet in de serielijst van de Holland America Line voor komt; het gaat daarbij om een uitsnede. Die tegel is achteraan dit menu geplaatst bij “Afwijkende tegels”.

115a 116a

115 116

113 114


In 2008 is de tweede serie van 4 tegels uitgegeven met afbeeldingen van reclameaffiches uit vroege jaren. Links de affiche van Cassandre uit 1928, rechts de affiche van Wim ten Broek uit 1938. Daaronder tegels geïnspireerd op affiches uit 1948 en 1953.

117a 118a

117 118

119 120


 In 2009 is de derde serie van 4 tegels uitgegeven met afbeeldingen van reclameaffiches uit vroege jaren. Links de affiche van Jan van Beers uit 1898 met een afbeelding van het (op handen gedragen) ss Obdam, rechts de affiche van Adriaan van ‘t Hoff uit 1928. Daaronder tegels geïnspireerd op affiches van het ss Statendam uit 1929 en de “Grote Drie” uit 1959.

121a 122a

121 122

123 128


In 2010-2011 is de vierde serie van 4 tegels uitgebracht met afbeeldingen van reclameaffiches uit vroege jaren. Links de affiche van Wim ten Broek uit 1936, rechts de affiche van Ad Werner uit 1950. Daaronder tegels geïnspireerd op affiches uit 1890 en 1948.

124a 127a

124 127

125 126


De 6 tegels uit de 2012-2014 serie zijn afbeeldingen naar werken van maritiem schilder Stephen J. Card, wiens doeken de trapportalen van alle Holland America Line schepen sieren. De tegels zijn gerangschikt naar klasse: S Class (Statendam, Maasdam, Ryndam, Veendam), R Class non flagships (Volendam, Zaandam), R Class flagships (Rotterdam, Amsterdam), Vista Class (Zuiderdam, Oosterdam, Westerdam, Noordam), Signature Class (Eurodam, Nieuw Amsterdam) en Elegant Explorer (Prinsendam).

133 131 130 134 132 129


Voor de 2015-2016 serie heeft de Holland America Line wederom gekozen voor afbeeldingen naar werken van Stephen J. Card. De hoekornamenten zijn echter meer aangepast aan het als corporate image ervaren Delfts blauw, terwijl de golven grafischer zijn weergegeven dan bij de vorige serie. Ook nu zijn de tegels weer gerangschikt naar klasse.

135 136 137 138 139 140

Nadat het ms Statendam en het ms Ryndam in november 2015 werden verkocht aan P&O Cruises Australia, heeft de Holland America Line de 2015-2016 serie uitgebreid met een tegel waarop alleen de Maasdam en Veendam voorkomen.

135


Na de twee voorgaande series, uitgebracht als Delfts blauwe reproducties van olieverfschilderijen van de huidige cruisevloot door maritiem schilder Stephen J. Card, heeft de Holland America Line voor de 2017-2018 serie (7 stuks) toch weer gekozen voor vrijere, grafische ontwerpen van Goedewaagen-vormgever Sander Alblas. In de nieuwe ontwerpen heeft Alblas op speelse manier scheepsportretten van de verschillende cruise-klassen verwerkt tezamen met het steeds wisselende lijnprofiel van Hotel New York, het vroegere hoofdkantoor, in Rotterdam. De Mariner Collection serie bestaat thans uit 147 tegels.

147 145 146 144 143 141 142


Hieronder de nieuwste tegels uit de 2019 serie. Deze serie is een kopie van de 2017-2018 serie, dit keer zonder de aanduiding “ms”. Voor beide series is ook een verschuiving in tonaliteit zichtbaar; daarbij gaat het om een wat lichter blauw, een esthetische keuze. Zelf vind ik het grijsblauw dat correspondeerde met de vroegere edities (1993-2016) mooier, maar dat is nu eenmaal fabrieksbeleid en uiteindelijk de keuze van de Holland America Line. Zodra nieuwe tegels in deze serie in omloop worden gebracht kunt u ze hier terugvinden.

148 151 150


AFWIJKENDE TEGELS

Alleen de tegel van de Nw Amsterdam II komt voor op de serielijst van de Holland America Line (serie 1998, 8 stuks) en niet dezelfde tegel met de toevoeging “ss”. Dat is opvallend, want alle overige tegels uit deze serie hebben de aanduiding “ss” of “ms”. Het zou dus voor de hand gelegen hebben dat juist de tweede tegel deel zou uitmaken van deze serie.

A B

De tegel van de Ryndam I met de onjuiste aanduiding “ms” (deze Ryndam was immers een stoomschip) is in beperkte oplage van de keramische werf gelopen en later vervangen door de tegel met het opschrift “ss Ryndam I”. Alleen die tegel komt voor op de serielijst van de Holland America Line.

148 148a


De eerste tegel maakt deel uit van de 2007 serie (4 stuks), de tweede tegel is een uitsnede daarvan en komt niet voor op de serielijst. Niet bekend is ter gelegenheid waarvan deze tegel is uitgegeven. Waarschijnlijk is het een proeftegel die niet door de selectie is gekomen.

C D


Deze twee tegels zijn pendanten van de Mariner Collection serie 2007 respectievelijk 2009. Het zijn afbeeldingen van het ss Statendam III (1929-1940), het eerste en enige schip van de Holland Amerika Lijn met drie schoorstenen.

De eerste tegel heeft – in tegenstelling tot de tegels van Royal Goedewaagen – afgeronde hoeken en een geglazuurde achterkant. Vermoedelijk is dit een bij Westraven (de werkmaatschappij van Porceleyne Fles) gemaakte (proef)tegel.

143a

De tweede tegel (met de kenmerkende twee leeuwen) lijkt sprekend op de door Sander Alblas van Royal Goedewaagen geschilderde tegel uit de Mariner Collection serie 2009 en is waarschijnlijk van diens ontwerp uitgeschilderd (zoals op de laatste afbeelding is te zien). De tegel heeft ook een andere kleur blauw en is geschilderd op een biscuit (dat wil zeggen de eenmaal zonder glazuur gebakken en onbeschilderde tegel) van Mosa. Zoals in mijn bijdrage in de HALLO 5/2014 al vermeld, verbindt de HAL het “corporate image” voor haar tegelprogramma aan het als Hollands ervaren Delfts blauw; daarvan is hier geen sprake. Vermoedelijk is ook dit een bij Westraven gemaakte tegel.

Aangezien Royal Goedewaagen vanaf 1993 de scheepvaartgeschiedenis van de Holland Amerika Lijn heeft vormgegeven, mag gevoeglijk worden aangenomen dat van deze twee tegels slechts enkele in omloop zijn.

144b 144c 14a


Naar verluidt bedraagt de totale productie 10×10 cm Mariner Collection tegels op dit moment 350.000 stuks per jaar. Voor dit tegelprogramma was van 1993 tot en met 2010 Sander Alblas de ontwerper. Van zijn hand is dit tegeltableau uit 1998, dat in het trapportaal van het ms Rotterdam (VI) tussen het Dolphin dek en het A-dek hangt. Het tegeltableau is een geschenk van Vereniging De Lijn ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van de Holland America Line.

A